Truyền thông thất thủ

Phải đến 4 ngày sau vụ bà con thôn Hoành bắt giữ 38 cảnh sát, VNExpress là tờ báo chính thống trong hệ thống báo chí Việt Nam mới dám công khai đăng một bài viết của nhà báo Bảo Hà.

dong-tam1

Bài viết dưới dạng tự sự miêu tả những điều mắt thấy tai nghe tại điểm nóng đã nhanh chóng nhận được hơn 4,5 vạn like của cư dân mạng. Điều này cho thấy bạn đọc khao khát được biết thông tin chân thực bằng một kênh truyền thông chính thống dưới sự quản lý của nhà nước chừng nào.

Giống như khủng hoảng truyền thông trong vụ Formosa, hơn 1.000 cơ quan báo chí của Nhà nước và với hơn 18 ngàn nhà báo có thẻ đã “hoàn toàn thất thủ” trong vụ Đồng Tâm suốt 4 ngày trời. Mặt trận truyền thông đã bị mạng xã hội áp đảo hàng vạn nguồn tin cực đoan, sơ cấp, thứ cấp và fake news.

Quyền được thông tin và các quyền về thông tin (rights to communicate; communication rights) trong trường hợp này được bảo đảm nhưng đã bị bóp méo một cách bất lợi cho Nhà nước. Sở dĩ chúng tôi khẳng định quyền được thông tin đảm bảo tuy chưa đầy đủ vì hiện nay Nhà nước Việt Nam không cấm mạng xã hội nhưng cũng không quản lý được mạng xã hội, nhất là hai ông lớn Facebook và Google.

Các nhóm, các tổ chức xã hội dân sự chưa được pháp luật thừa nhận đã trỗi dậy lấp đầy lỗ hổng truyền thông do sự quản lý cứng nhắc và kém thông minh bằng những tin tức mà cơ quan quản lý nhà nước hạn chế báo chí chính thống một cách ngu ngốc. Hơn 18 ngàn nhà báo được cấp thẻ, có nghiệp vụ đưa tin đành thúc thủ trước hai từ “nhạy cảm”. Quản lý truyền thông khôn ngoan trong thời kỳ bùng nổ thông tin không phải bằng sự hạn chế mà phải bằng sự điều phối.

Việc lèo lái, định hướng công dân của tất cả các chính phủ hiện nay đều khó khăn hơn trong thời đại số nhưng phần lớn người ta đã tìm ra phương pháp “tu giữa chợ” để dẫn dắt cộng đồng một cách hiệu quả. Báo chí chính thống chịu sự quản lý của Nhà nước ở bất cứ xã hội nào cũng giống như những con cá cảnh bơi trong bể kính, chúng tự biết và quay đầu trước khi đụng vào thành kính trong suốt.

Giới hạn đó là pháp luật và đạo đức nên cơ quan quản lý không cần lo lắng trừ khi công tác quản lý thiếu công bằng, có kẽ hở và lợi ích nhóm. Đã đến lúc phải “tái cơ cấu” quản lý truyền thông để đáp ứng nhu cầu mới, mang lại lợi ích nhiều hơn cho Nhà nước và công dân.

Trở lại vụ thôn Hoành, rõ ràng đây là một vụ khủng hoảng nghiêm trọng mang tính thách thức quyền lực Nhà nước. Đến thời điểm này, truyền thông cả “lề trái” lẫn “lề phải” đang dẫn dắt dư luận “căm ghét quan chức”, đổ lỗi Nhà nước.

Truyền thông thay vì sứ mệnh đưa tin trung thực đã chuyển sang vai trò của các tổ chức xã hội đi bảo vệ những “nhóm người dễ bị tổn thương”. Muốn giải được bài toán Đồng Tâm phải dùng “phép tính” truyền thông trung thực và pháp luật công bằng thì mới tránh được hậu quả!

Đừng để Truyền Thông Thất Thủ như vụ Formosa nữa!

Minh Nam

Bình luận trên facebook

Bình luận trên VNTB

Bình luận

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Flag Counter